Информация о материале

Опубликовано: 05 апреля 2023

Туристік соқпақтың
ПАСПОРТЫ.
1. ЕҚТА атауы: «Тарбағатай» мемлекеттік ұлттық табиғи паркі» республикалық мемлекеттік мекемесі.

1. Маршруттың атауы: № 2 туристік соқпақ – «Қусақ».
2. Маршруттың жіктемесі.

1) қозғалыс жасау түрі бойынша: аралас (автокөлікпен, жаяу).
2) қолданыс уақыты бойынша: маусымдық
3) ұйымдастыру нысаны бойынша: топтық және жеке.
4. Негізгі географиялық пунктер атауы: Үржар ауылы, Көкөзек ауылы, су бөгеті, «Горлачев» саңылағы және «Көгершін» саңылағы, Құсақ шатқалы, "Алма жүрек" шатқалы, "Маралды" шатқалы, омарта, Сарқырама.
5. Ұзындығы 84 км оның ішінде: автокөлікпен жүріп өту-80 км, жаяу-4 км, ұзақтығы 7, 10 сағат аялдамаларды есепке ала отырып.
6. Маршруттың жұмыс істеу мерзімі. Маусым айының ортасынан қазан айына дейін.
7. Топтағы адамдардың жоғары саны: 10 – 15 адам. Бір аптаға 1 – ден 2 топқа дейін.
8. Экскурсия маусымында әр түрлі кезеңдер бойынша рұқсат етілетін рекреациялық жүктемелер: туристік және рекреациялық аймақта маусымдық қолданыс кезінде өсімдіктер әлемі мен жануарлар дүниесіне кедергі келтірмей, айына 20-50 адамнан, сонда маусым бойы 200 адамға дейін жүріп өтуге жол беріледі.
9. Маршрутта экскурция жетекшісінсіз жүріп өту мүмкіндігі: Соқпақта туристік серуен кезінде нормалар мен ережелер қатаң сақталуы керек. Көктем мезгілінде жауын-шашында, сондай-ақ өрт қауіпсіздігі маусымы кезінде бұл соқпақпен жүруге тыйым салынуы мүмкін.
Қажетті киімдер мен құрал-жабдықтар: Жылы киім, таулы аймаққа арналған аяқ киім, бас киім міндетті. Құралдардан: таяқ, арқан, бәкі секілді т.б. заттар алып жүру ұсынылады.
10. Маршрутта өзін ұстаудың басты қағидалары:
-Маршрутпен жүру кезінде аң аулауға, балық ұстауға, ұяларды, індерді, құмырсқалардың илеуін бұзуға;
- Объектілерге өз бетінше белгілер қойып, жазулар жазуға;
-Арнайы рұқсатсыз соқпақтар бойынан табиғи ескерткіштер, әдемі тастар табылған археологиялық және т.б заттар алып кетуге;
-Арнайы орыннан басқа жерлерге автотұрақ ұйымдастыруға, шатырлы үйлер тігуге, от жағуға, сондай-ақ өзендер мен көлдерге шомылуға;
-Өз бетінше әдемі және дәрілік шөптер жинауға тыйым салынады.
11. Қауіпсіздік шаралары:
Маршрутта қауіпсіздік шараларын қатаң сақтау қажет.
жүргіншілердің ара қашықтығы 1,5 – 2 метр болуы керек:
алдында кетіп бара жатқан адамды итермеу:
тік жардың шетінде тұрмау:
тау өзендерін арнайы белгіленбеген немесе өткелі жоқ жерлерден кесіп өтпеу;
12. Соқпақпен  жүріп өту жоспары.

13. Маршрут сызбасы қосымшада тігіледі.
Соқпақтың сызбасы баспаханадан жабытырылып шығарылған, карта сызбасы 1:200000кем емес болуы тиіс.

14. Соқпақ бойының шартты белгілері (маршрута):
 тау баспанасы
 шатыр қоятын орын
 аншлагтар
 жол сілтеуіш
 ақпараттық қалқандар
кордон
 көру алаңқайлары
шақырымдық діңгектер
 қалқалар
 автөкөліктік және жаяу жүргіншілерге арналған көпірлер
жалаушалар
БӨТ
15. Маршруттың қысқаша сипаттамасы.
1. Үржар ауылынан 36 шақырым жерде Көкөзек ауылы (бұрынғы Ириновка) орналасқан. Бұл жер керемет жер, ертеде көшпелі қазақтардың көктемгі-күзгі жайлауына қолайлы болған.
2. Ауылдан 5 шақырым жерде су бөгеті мен  су электр станциясы орналасқан.
3. Су бөгетінен 2 шақырым жерде «Горлачевтің» саңылағы және «Көгершін» саңылағы бар. онда алма ағашының арғы атасы, атап айтқанда "Сиверс"алмасы өседі.
4. Саңылақтардан 5 шақырым жерде «Қусақ» сайы кездеседі. Болашақта осы жерге ат қорасының құрылысы жоспарлануда. Туризмнің атпен саяхаттау түрін дамытуға қолайлы.
5. "Қусақ" шатқалынан 25 шақырым жерде "Алма жүрек" шатқалы орналасқан. Бұл жер демалу орыны үшін, шатырлы лагерлер орнатуға  қолайлы.
6. "Алма жүрек"шатқалынан  5 км жерде "Маралды" шатқалы орналасқан. Келушілерді таң қалдыратын орын төбеде орналасқан. Бұл жердің табиғаты өсімдіктер мен жануарлар дүниесінің әр түрлілігімен ерекшеленеді. Бұл аумақта арқарлар мен суырлар көптеп кездеседі осыған байланысты жануарлар әлемін көріп бақылау үшін арнайы құрылғылар орнатылу жоспарлануда.
7. «Маралды» шатқалынан 5 шақырым жерде омарта шаруашылығы бар. бұл жердің табиғат көрінісі көз тартатындықтан демалыс үйлерін салуға қолайлы.
8. Омартадан 1 шақырым жерде сарқырама орналасқан. Бұл маршруттың соңғы нүктесі.

16 Көріп-тамашалау алаңдарынан маршрут бойындағы көрінетін объектілердің қысқаша сипаттамасы.
Дала өзендері, жер астынан шыққан және қайта сіңіп жатқан бұлақтар, сарқырамалар, кеуіп кеткен арналар кездеседі. Табиғи үрдістерге байланысты эрозиялық өзгерістер байқалады. Бұл жерде флораның әр алуандығы көрініп тұр. Олар: бұталар, аласа талдар, т.б. Жердің барлық аумағы бойынша суырдың қазылған індері көп. Жануарлардан ең жиі кездесетіні - суыр, сондай-ақ қоян, түлкі, арқар, аю,т.б. Ал құстардан: шіл, көк құтан, үйрек, бүркіт, және т.б. кездестіруге болады.
17. Соқпақтың (маршруттың) күрделі учаскілерінің қысқаша сипаттамасы.
Көлбеулігі 35 градустан асатын беткейлермен жүргенде, тік еңістер мен тік биіктікке көтерілу кезінде, соқпақтың қаптал және қорымды тұстарында қауіпсіздік шараларын қатаң сақтау қажет. Әсіресе, салт атпен жүру кезінде ерден мықтап ұстап отыру керек. Маршрут бойымен жүру кезінде ағыны қатты тау өзендері кездеседі. Олардан өту кезінде тек қана арнайы белгіленген өткелдер мен көпірлер арқылы өту керек екендігін қатаң ескертіледі.

1. Ықтимал апаттық құбылыстар мен олар орын алған кездегі топтың іс-қимылы.

          Бұршақ, нөсер жаңбыр болған кездерде жар қабақ жағалауларына, су, өзен жағалауларына жақындамау қажет. Сел, су тасқыны болған кезде сол жердің рельефіне байланысты биіктеу жерге тез арада көтерілу қажет.
19. Жолдамаға ақпараттық парақшаның мәтiнi үшiн ұсынымдар.
Құрметті демалушылар, сіздер ерекше қорғалатын табиғи аумақтың территориясына келдіңіздер! Сондықтан келесі ережелерді сақтауларыңызды сұраймыз:

1. Бағытатушы жолсерік – инспектор және экскурсия жетекшісінің нұсқауларын орындау
2. Соқпақтан тыс шықпау
3. Өсімдіктерге зиян келтірмеу
4. Қоқыс тастамау
5. От жақпау
6. Таста, жарда жазу қалдырмау

Маршрутпен жүру барысында спирттік ішімдік ішуге тыйым салынады.

20. Маршрутты абаттандыру.
Бұл бағытта: күрке, аншлаг, ақпараттық тақталар бар.
       Таңбалануы: Туристік соқпақ. Суретке түсіру алаңы.

21. Мемлекеттік ұлттық табиғи паркінің ғылыми-техникалық кеңесінің шешімі 22.01.2024 жылғы №1 хаттамасы негізінде «Туристік маршруттардың паспорттарын қайта қарау» тақырыбы бойынша сәйкес қарастырылды.
2022 жылғы 31 мамырдағы ҚР Экология, геология және табиғи ресурстар Вице-министрінің төрағалығымен өткен кеңестің хаттамасы: «қолданыстағы туристік маршруттар мен экологиялық соқпақтардың паспорттарын қайта қарау».

 

Соқпақтың төлқұжатын жасауға жауапты адамдар:
ЭАРТ бөлімінің басшысы:                                  ______________  Қабсаметов Р.
Экскурсия жетекшісі:                                          ______________   Баяхметов Д.
22. Паспорт  2019 жылы 3 данадан жасалған.
23. 2024 жылы 1-6 беттерге өзгерістер  енгізілді.
24. Паспорт даналары жіберілді:
Қазақстан Республикасының Экология және табиғи ресурстар министрлігі Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитетіне 3 дана жіберілді

Информация о материале

Опубликовано: 05 апреля 2023

Туристік маршруттың
ПАСПОРТЫ.

• ЕҚТА атауы: «Тарбағатай» мемлекеттік ұлттық табиғи паркі» республикалық мемлекеттік мекемесі.
• Маршруттың атауы: Туристік маршрут – «Әлемді».
•  Маршруттың жіктемесі.

1) қозғалыс жасау түрі бойынша: аралас (автокөлікпен, жаяу).
2) қолданыс уақыты бойынша: маусымдық
3) ұйымдастыру нысаны бойынша: топтық және жеке.

• Негізгі географиялық пунктер атауы: Үржар ауылы, Сарқырама (биіктігі 10 метр), «Кіші Әлемді» сайы  Балбал тастар, «Әулие үңгір».

 

• Ұзындығы 228 шақырым: автокөлік жолы – 228 км, уақыт ұзақтығы – аялдаманы ескере отырып 12 сағат.
• Маршруттың жұмыс істеу мерзімі. Мамыр айынан қазан айына дейін.
• Топтағы адамдардың ең жоғары саны: 10 – 15 адам. Аптасына 1 – ден 2 топқа дейін.

8. Экскурсиялық маусым ішіндегі әртүрлі кезеңдер бойынша жол берілетін рекреациялық жүктемелер: туристік және рекреациялық аймақта маусымдық қолданыс кезінде өсімдіктер әлемі мен жануарлар дүниесіне кедергі келтірмей, айына 20-50 адамнан, сонда маусым бойы 200 адамға дейін жүріп өтуге жол беріледі.
9. Маршрут арқылы экскурсия ұйымдастырушысынсыз жүрiп өту мүмкiндiгi:
Топ экскурсия жетекшісі немесе мемлекеттік инспектормен бірге жіберіледі.
 Соқпақта туристік серуен кезінде нормалар мен ережелер қатаң сақталуы керек. Көктем мезгілінде жауын-шашында, сондай-ақ өрт қауіпсіздігі маусымы кезінде бұл соқпақпен жүруге уақытша тыйым салынуы мүмкін. Маршрут бойында аншлагттар және ақпараттық тақталар орнатылған.
Қажетті киімдер мен құрал-жабдықтар: Жылы киім, таулы аймаққа арналған аяқ киім, бас киім міндетті.Жәндіктер мен масаларға қарсы құралдар және бұлыңғыр ауа – райы кезінде жаңбыр жамылғыларын алу.

10. Маршрутта жүріп – тұрудың ерекше ережелері:
Маршрутпен жүру кезінде:

• аң аулауға, балық ұстауға, ұяларды, індерді, құмырсқалардың илеуін бұзуға және қолға ұстауға;
• Объектілерге өз бетінше белгілер қойып, жазулар жазуға;
• Арнайы рұқсатсыз соқпақтар бойынан табиғи ескерткіштер, әдемі тастар табылған археологиялық және т.б заттар алып кетуге;
• Арнайы орыннан басқа жерлерге автотұрақ ұйымдастыруға, шатырлы үйлер тігуге, от жағуға, сондай-ақ өзендер мен көлдерге шомылуға;
• Өз бетінше әдемі және дәрілік шөптер жинауға тыйым салынады.

11. Қауіпсіздік шаралары:
Маршрутта қауіпсіздік шараларын қатаң сақтау қажет:

• Жүргіншілердің ара қашықтығы 1,5 – 2 метр болуы керек:
• Алдында кетіп бара жатқан адамды итермеу:
• Тік жардың шетінде тұрмау:
• Тау өзендерін арнайы белгіленбеген немесе өткелі жоқ  жерлерден кесіп өтпеу.
• Жыландармен кездескенде өте мұқият әрекет ету керек

Жылан шағып алған жағдайда тез әрекет ету керек, сіз тістеген жерді қысып, уды сығып алуыңыз керек, содан кейін жараны кез – келген сұйықтықпен-сумен, одеколонмен жуыңыз.
12. Маршрутпен жүріп өту жоспары.

№	Маршрут учаскелері		Ұзындығы, км	Қозғалыс уақыты, мин.	Аялдау уақыты, мин.	Тамашалау алаңдары, суретке түсіру алаңдары
	Бастап	Дейін
1	Үржар ауылы	Сарқырама	55	90	20	1
2	Сарқырама	Кіші Әлемді шатқалы	4	25	30	1
3	Кіші Әлемді шатқалы	Балбал тас	48	150	30	1
4	Балбал тас	«Әулие үңгір»	7	40	30	1
	«Әулие үңгір»	Балбал тас	7	40
	Балбал тас	Кіші Әлемді шатқалы	48	150
	Кіші Әлемді шатқалы	Сарқырама	4	25
	Сарқырама	Үржар ауылы	55	90
	Барлығы:		228	610 мин (10 сағ, 10 мин)	110 мин (1 ч, 50 мин)	4

13. Маршрут сызбасы.

14. Шартты белгілер:

	шатыр қоятын орын
	жол сілтеуіш
	ақпараттық қалқандар
	көру алаңқайлары
	қалқалар
	дәретхана

 

15. Маршруттың қысқаша сипаттамасы.
Саяхатқа шығатын топ Үржар ауылында жиналады. Қарабұйрат ауылына бірнеше шақырым жетпей маршрут бойынша тау жолы басталады. Бірінші аялдама Тарбағатай тауының етегіндегі Сарқырама. Туристік топ маршрут бойымен «Кіші Әлемді» сайына жетеді. «Кіші Әлемді» сайынан 48 шақырым жерде балбал тас мүсіні бар жерлеу орындарын көруге болады. Әрі қарай экскурсия арқылы Әулие үңгірге жетуге болады.

16. Маршрут бойындағы және тамашалау алаңдарындағы қарап-көру объектілерінің қысқаша сипаттамасы.
Үржар ауылынан 55 шақырым жерде құлау биіктігі 10 метр сарқырама орналасқан, көктемгі уақытта сарқыраманың ағыны  ұлғайып, жаз айларында қалыпты ағады.
Сарқырамадан 4 шақырым жерде «Кіші Әлемді» шатқалы орналасқан.Жоғары көтерілгенде жолдың оң жағында Қара мола жазығы, сол жағында жеті Кезен жолы орналасқан, 7 сатылы жолды көру үшін 7 шоқыдан өту керек.
Кіші Әлемдіден 48 шақырым жерде балбал тас мүсіні бар жерлеу орындары бар. Жергілікті тұрғындар бағзы заманда оларға құрбандық шалып, рухтарына тағзым еткен.
Балбал тастан 7 шақырым жерде «Әулие үңгір» бар. Келушілерді таң қалдыратын орын жотада орналасқан. Үңгірге кіре берісі тік және үңгірге еңкейіп кіресің.Ішіне кірген сайын қабырғалары тарыла береді. Жергілікті тұрғындардың әңгімелері бойынша келген адамдар үңгірде жүрген 15 минуттың ішінде артериялық қан қысымының қалыпқа келетінін байқаған. Бұл үңгірге келген адамдар ерекше күш-жігерді сезінеді және жағымсыз энергиядан құтылады дейді. 

17. Маршруттың күрделі учаскілерінің қысқаша сипаттамасы.
«Әлемді» туристік маршруты таудың төменгі, тегіс беткейімен жүретіндіктен күрделі учаскелер жоқ.

18. Ықтимал дүлей құбылыстар мен олар орын алған кезде  топтың іс-қимылы.
Бұршақ, нөсер жаңбыр болған кездерде жар-қабақ жағалауларына, су, өзен
жағалауларына жақындамау қажет. Сел, су тасқыны болған кезде сол жердің рельефіне байланысты биіктеу жерге тез арада көтерілу қажет. Өрт байқалған жағдайда экскурсия жетекшісіне немесе ұлттық парктің мемлекеттік инспекторына хабарлаңыз.
19. Жолдамаға ақпараттық парақшаның мәтiнi үшiн ұсынымдар.
Құрметті демалушылар, сіздер ерекше қорғалатын табиғи аумақтың территориясына келдіңіздер! Сондықтан келесі ережелерді сақтауларыңызды сұраймыз:

• Бағытатушы жолсерік – инспектор және экскурсия жетекшісінің нұсқауларын орындау
• Соқпақтан тыс шықпау
• Өсімдіктерге зиян келтірмеу
• Қоқыс тастамау
• От жақпау
• Таста, жарда жазу қалдырмау

Маршрутпен жүру барысында спирттік ішімдік ішуге тыйым салынады.

20. Маршрутты абаттандыру.
Бұл бағытта: күрке, аншлаг, ақпараттық тақталар бар.
       Таңбалануы: Туристік соқпақ. Суретке түсіру алаңы.

21. Мемлекеттік ұлттық табиғи паркінің ғылыми-техникалық кеңесінің шешімі 22.01.2024 жылғы №1 хаттамасы негізінде «Туристік маршруттардың паспорттарын қайта қарау» тақырыбы бойынша сәйкес қарастырылды.
2022 жылғы 31 мамырдағы ҚР Экология, геология және табиғи ресурстар Вице-министрінің төрағалығымен өткен кеңестің хаттамасы: «қолданыстағы туристік маршруттар мен экологиялық соқпақтардың паспорттарын қайта қарау».

Соқпақтың төлқұжатын жасауға жауапты адамдар:
ЭАРТ бөлімінің басшысы:                                  ______________  Д.Тоқтасынұлы
Экскурсия жетекшісі:                                          ______________   Р.Көрпешов
22. Паспорт  2019 жылы 3 данадан жасалған.
23. 2024 жылы 1-6 беттерге өзгерістер  енгізілді.
24. Паспорт даналары жіберілді:

Қазақстан Республикасының Экология және табиғи ресурстар министрлігі Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитетіне 3 дана жіберілді

Информация о материале

Опубликовано: 05 апреля 2023

Туристік маршруттың
ПАСПОРТЫ.

1. ЕҚТА атауы: «Тарбағатай» мемлекеттік ұлттық табиғи паркі» республикалық мемлекеттік мекемесі.
2. Маршруттың атауы: Туристік маршрут – «Әлет».
3. Маршруттың жіктемесі.

1) қозғалыс жасау түрі бойынша: аралас (автокөлікпен, жаяу).
2) қолданыс уақыты бойынша: маусымдық
3) ұйымдастыру нысаны бойынша: топтық және жеке.

1. Негізгі географиялық пунктер атауы: Үржар ауылы, Бестерек  ауылы, «Әлет» ботаникалық бағы.
2. Ұзындығы 50 км, оның ішінде: автокөлікпен жүріп өту – 44 км, жаяу - 6 км, аялдамаларды есепке алғанда, ұзақтығы 2 сағат 10 мин.
3. Маршруттың жұмыс істеу мерзімі.  Мамыр айынан қазан айына дейін.
4. Топтағы адамдардың ең көп саны: 10 – 15 адам. Бір аптаға 1-ден 2 топқа дейін.
5. Экскурсиялық маусым ішіндегі әртүрлі кезеңдер бойынша жол берілетін рекреациялық жүктемелер: Маусымдық қолданыс кезінде өсімдіктер әлемі мен жануарлар дүниесіне кедергі келтірмей, айына 20-50  адамнан жыл ішінде 200 адамға дейін жүріп өтуге жол беріледі.

9. Маршрут арқылы экскурсия ұйымдастырушысынсыз жүрiп өту мүмкiндiгi:
Топ экскурсия жетекшісі немесе мемлекеттік инспектормен бірге жіберіледі.
Соқпақпен жүріп өтудің барлық ережелері мен шарттары міндетті түрде сақталатын жағдайда жүріп өтуге рұқсат беріледі. Көктем айларында, жауынды кездерде, белсенді кене энцефалиті кезінде және ауа-райын ескере отырып өрт қауіпсіздігі маусымы кезінде бұл маршрутпен жүруге уақытша тыйым салынуы мүмкін. Маршрут бойында аншлагтар мен ақпараттық тақталар орнатылған.
Керекті құрал – жабдықтар: Жылы киім, таулы аймаққа арналған аяқ киім, міндетті түрде бас киім қажет. Жәндіктер мен масаларға қарсы құралдар және бұлыңғыр ауа – райы кезінде жаңбыр жамылғыларын алу.

10. Маршрутта жүріп – тұрудың ерекше ережелері.
Маршрутпен жүру кезінде:

1.  аң аулауға, балық ұстауға, ұяларды, індерді, құмырсқа илеулерін бұзуға және қолға ұстауға;
2. Өз бетінше белгілер қоюға, жазулар жазуға;
3. Арнайы рұқсатсыз соқпақтар бойынан табиғи әдемі тастар, археологиялық табындылар және т.б заттар алып кетуге;
4. Автотұрақ ұйымдастыруға, шатырлы үйлер тігуге, арнайы орыннан басқа жерлерге от жағуға, өзендер мен көлдерге шомылуға;
5. Өз бетінше әдемі және дәрілік шөптер жинауға тыйым салынады.
6. қар көшкіні, тұманды, нөсер жаңбырлы кездерде соқпақпен жүруге тиым салынады.

11. Қауіпсіздік шаралары: Маршрутта қауіпсіздік шараларын қатаң сақтау қажет.

1. жүргіншілердің ара қашықтығы 1,5 – 2 метрден кем болмауы:
2. алдыңғы кетіп бара жатқан адамды итермеу:
3. тік жардың қабағына тұрмау:
4. тау өзендерін арнайы белгіленбеген немесе өткелі жоқ  жерлерден кесіп өтпеу.
5. Жыландармен кездескенде өте мұқият әрекет ету керек

Жылан шағып алған жағдайда тез әрекет ету керек, сіз тістеген жерді қысып, уды сығып алуыңыз керек, содан кейін жараны кез – келген сұйықтықпен-сумен, одеколонмен жуыңыз.

 12. Маршрутпен жүріп-өту жоспары.

№	Маршрут учаскелері		Ұзындығы, км	Қозғалыс уақыты, мин	Аялдау уақыты, мин	Тамаша лау алаңдары, суретке түсіру алаңдары
	Бастап	Дейін
1	Үржар ауылы	Бестерек ауылы	8	15	-	-
2	Бестерек ауылы	«Әлет» ботаникалық бағы	17	50	30	-
	«Әлет» ботаникалық бағы	Бестерек ауылы	17	50
	Бестерек ауылы	Үржар ауылы	8	15
		Барлығы:	50	130 мин (2 сағ, 10мин)	30 мин

13.Маршрут сызбасы

 

 14. Шартты белгілер (маршрут):

	БӨП
	автотұрақ
	аншлагтар
	жол сілтеуіш
	ақпараттық қалқандар
	тау баспанасы
	Күркелер
	шатыр тігетін орын
	көру алаңқайлары
	дәретхана

15. Маршруттың қысқаша сипаттамасы.
Саяхатқа шығатын топ Үржар ауылында жиналады. Бестерек ауылынан өткеннен кейін маршрут бойынша тау жолы басталады. Бірінші аялдама Тарбағатай тауының етегінде орналасқан шлагбаумда. Шлагбауымды өткеннен кейін 1-ші бивак алаңы орналасқан. Маршрут бойымен жүргенде туристік топ 2-ші бивак алаңына тоқтайды. Ары қарай жаяу Тассай сайының кіре берісінде орналасқан қарау алаңына жетеді.

16. Маршрут бойындағы және тамашалау алаңдарындағы қарап-көру объектілерінің қысқаша сипаттамасы.
«Әлет» ботаникалық бағы 1-ші бивак алаңы алманың әртүрлі сорттары өсетін алма бағының таңғажайып сұлулығын көруге болады.
2-ші бивак алаңы демалыс аймағы өзен бойында өскен планетадағы ең көне алма ағаштарының бірі - Сиверс алма ағашы өседі. Алғаш рет Санкт-Петербург ботанигі Иоганн Сиверс жергілікті алма ағашына назар аударды. Сиверс бұл алмаларды алғаш рет 1796 жылы Тарбағатай тауларына, Үржар ауылына келіп сипаттаған.
Сиверс алма бағынан өткеннен кейін, таулардың керемет көріністерін ұсынатын Тассай шатқалында орналасқан қарау алаңы бар. 2-ші бивак алаңынан 1,5 км қашықтықта бақылау алаңы орналасқан.

17. Маршруттың күрделі учаскілерінің қысқаша сипаттамасы.
Көлбеулігі 35 градустан асатын беткейлермен жүргенде, тік еңістер мен тік биіктікке көтерілу кезінде, соқпақтың қаптал және қорымды тұстарында қауіпсіздік шараларын қатаң сақтау қажет. Әсіресе, салт атпен жүру кезінде ерден мықтап ұстап отыру керек. Өйткені, суыр індеріне аттың аяғы кіріп кетуі мүмкін. Маршрут бойымен жүру кезінде ағыны қатты тау өзендері кездеседі. Олардан өту кезінде тек қана арнайы белгіленген өткелдер мен көпірлер арқылы өту керек екендігі қатаң ескертіледі.
18. Ықтимал дүлей құбылыстар мен олар орын алған кезде топтың іс-қимылы.
Бұршақ, нөсер жаңбыр болған кездерде жар-қабақ жағалауларына, су, өзен жағалауларына жақындамау қажет. Сел, су тасқыны болған кезде сол жердің рельефіне байланысты биіктеу жерге тез арада көтерілу қажет. Өрт байқалған жағдайда экскурсия жетекшісіне немесе ұлттық парктің мемлекеттік инспекторына хабарлаңыз.
19. Жолдамаға ақпараттық парақшаның мәтiнi үшiн ұсынымдар.
Құрметті демалушылар, сіздер ерекше қорғалатын табиғи аумақтың территориясына келдіңіздер! Сондықтан келесі ережелерді сақтауларыңызды сұраймыз:

1. Бағытатушы жолсерік – инспектор және экскурсия жетекшісінің нұсқауларын орындау
2. Соқпақтан тыс шықпау
3. Өсімдіктерге зиян келтірмеу
4. Қоқыс тастамау
5. От жақпау
6. Таста, жарда жазу қалдырмау

Маршрутпен жүру барысында спирттік ішімдік ішуге тыйым салынады.
20. Маршрутты абаттандыру.
Маршрут абаттандырылған. Маршрутта: күркелер, аншлагтар, ақпараттық тақталар, көрсеткіштер, дәретханалар, қоқыс жәшіктері бар, бивак алаңы, биотуалет, қонақ үйі, киіз үй, суретке түсу алаңын орнату.
        Таңбалануы: Туристік маршрут. Тамашалау алаңдары мен суретке түсіру алаңы.

21. Мемлекеттік ұлттық табиғи паркінің ғылыми-техникалық кеңесінің шешімі 22.01.2024 жылғы №1 хаттамасы негізінде «Туристік маршруттардың паспорттарын қайта қарау» тақырыбы бойынша сәйкес қарастырылды.
2022 жылғы 31 мамырдағы ҚР Экология, геология және табиғи ресурстар Вице-министрінің төрағалығымен өткен кеңестің хаттамасы: «қолданыстағы туристік маршруттар мен экологиялық соқпақтардың паспорттарын қайта қарау».   

 

Соқпақтың төлқұжатын жасауға жауапты адамдар:
ЭАРТ бөлімінің басшысы:                                  ______________  Қабсаметов Р.
Экскурсия жетекшісі:                                          ______________   Баяхметов Д.

22. Паспорт  2019 жылы 3 данадан жасалған.
23.  2024 жылы 1-6 беттерге өзгерістер  енгізілді.
24. Паспорттың даналары жіберілді:
Қазақстан Республикасының Экология және табиғи ресурстар министрлігі Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитетіне 3 дана жіберілді.

Информация о материале

Опубликовано: 05 апреля 2023

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЭКОЛОГИЯ ЖӘНЕ ТАБИҒИ РЕСУРСТАР МИНИСТРЛІГІ

Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитетінің

«Тарбағатай» мемлекеттік ұлттық табиғи паркі»

республикалық мемлекеттік мекемесі

Туристік маршруттың ПАСПОРТЫ

 

 

«Қарабас»

Туристік маршруты

 

2023 жыл

                                                         

 

                                                                  «Бекітілді»

                                                                Қазақстан Республикасы Экология

                                                                    және табиғи ресурстар министрлігі

                                                                          Орман шаруашылығы және жануарлар

                                                                   дүниесі комитетінің төрағасының

                                                               «___» __________ 20 __ жылғы

                                           № ______ бұйрығы.

Туристік маршруттың

ПАСПОРТЫ.

1. ЕҚТА атауы: «Тарбағатай» мемлекеттік ұлттық табиғи паркі» республикалық мемлекеттік мекемесі.

2. Маршруттың атауы: Туристік маршрут – «Қарабас».

3. Маршруттың жіктемесі.

1) қозғалыс жасау түрі бойынша: аралас (автокөлікпен, жаяу).

2) қолданыс уақыты бойынша: маусымдық

3) ұйымдастыру нысаны бойынша: топтық және жеке.

4. Негізгі географиялық пунктер атауы: Үржар ауылы, Мақаншы ауылы, Бақты ауылы, Шлагбаум, Ақтас, ІІХК мөрі, петроглифтер.

5. Қашықтығы 129 км, оның ішінде: автокөлікпен - 120 км, жаяу - 9 км, ұзақтығы 4 сағ, 20 мин аялдамаларды есепке ала отырып.

6. Маршруттың жұмыс істеу мерзімі. Мамыр айынан қазан айына дейін.

7.Топтағы адамдардың ең жоғары саны: 10 – 15 адам. Бір аптаға 1-ден 2 топқа дейін.

8. Экскурсия маусымында әр түрлі кезеңдер бойынша рұқсат етілетін рекреациялық жүктемелер: туристік және рекреациялық аймақта маусымдық қолданыс кезінде өсімдіктер әлемі мен жануарлар дүниесіне кедергі келтірмей, айына 20-50 адамнан, сонда  маусым бойы 200 адамға дейін жүріп өтуге жол беріледі.

9. Маршрут арқылы экскурсия ұйымдастырушысынсыз жүрiп өту мүмкiндiгi:

Топ экскурсия жетекшісі немесе мемлекеттік инспектормен бірге жіберіледі.

Соқпақпен жүріп өтудің барлық ережелері мен шарттары міндетті түрде сақталатын жағдайда жүріп өтуге рұқсат беріледі. Көктем айларында, жауынды кездерде, белсенді кене энцефалиті кезінде және ауа-райын ескере отырып өрт қауіпсіздігі маусымы кезінде бұл маршрутпен жүруге уақытша тыйым салынуы мүмкін. Маршрут бойында аншлагтар мен ақпараттық тақталар орнатылған.

Керекті құрал – жабдықтар: Жылы киім, таулы аймаққа арналған аяқ киім, міндетті түрде бас киім қажет. Жәндіктер мен масаларға қарсы құралдар және бұлыңғыр ауа – райы кезінде жаңбыр жамылғыларын алу.

10. Маршрутта жүріп – тұрудың ерекше ережелері.

Маршрутпен жүру кезінде:

-         Аң аулауға, балық ұстауға, ұяларды, індерді, құмырсқа илеулерін бұзуға және қолға ұстауға;

-         Өз бетінше белгілер қоюға, жазулар жазуға;

-         Арнайы рұқсатсыз соқпақтар бойынан табиғи әдемі тастар, археологиялық табындылар және т.б заттар алып кетуге;

-         Автотұрақ ұйымдастыруға, шатырлы үйлер тігуге, арнайы орыннан басқа жерлерге от жағуға, өзендер мен көлдерге шомылуға;

-         Өз бетінше әдемі және дәрілік шөптер жинауға тыйым салынады.

-         қар көшкіні, тұманды, нөсер жаңбырлы кездерде соқпақпен жүруге тиым салынады.

11. Қауіпсіздік шаралары: Маршрутта қауіпсіздік шараларын қатаң сақтау қажет.

-         жүргіншілердің ара қашықтығы 1,5 – 2 метрден кем болмауы:

-         алдыңғы кетіп бара жатқан адамды итермеу:

-         тік жардың қабағына тұрмау:

-         тау өзендерін арнайы белгіленбеген немесе өткелі жоқ  жерлерден кесіп өтпеу.

-         Жыландармен кездескенде өте мұқият әрекет ету керек

Жылан шағып алған жағдайда тез әрекет ету керек, сіз тістеген жерді қысып, уды сығып алуыңыз керек, содан кейін жараны кез – келген сұйықтықпен-сумен, одеколонмен жуыңыз.

12. Маршруттың координаты.

№	Маршрут учаскелері		Ұзақтығы км	Қозғалыс уақыты, мин	Аялдау уақыты, мин	Тамаша лау, суретке түсіру алаңдары
	Бастап	Дейін
1	Үржар ауылы	Мақаншы ауылы	42	30	-	-
2	Мақаншы ауылы	Қарабұта ауылы	60	60	-	-
3	Қарабұта ауылы	Шлагбаум	18	20	30	-
4	Шлагбаум	Ақтас	5,5	20	30	-
5	Ақтас	ІІХК	2,5	30	20	-
6	ІІХК	Петроглиф	1	10	20	-
7	Петроглиф	Актас	0,5	5
8	Актас	Шлагбаум	5,5	20
9	Шлагбаум	с. Бахты	18	20
10	с. Бахты	с.Маканчи	60	60
11	с.Маканчи	с.Урджар	42	30
ВСЕГО:			255 км	305 мин (5 ч, 5 мин)	100 мин (1 ч, 40 мин)	-

 

13. Маршрут сызбасы қосымшада тігіледі.

14. Шартты белгілер(маршрут)

	БӨП
	аншлагтар
	жол сілтеуіш
	НКВД мөрі
	Күркелер
	көру алаңқайлары
	Петроглиф
	дәретхана

15. Маршруттың қысқаша сипаттамасы.

1. Үржар ауылынан 42 шақырым жерде Мақаншы ауылы орналасқан. Мақаншы — Шығыс Қазақстан облысы, Үржар ауданындағы ауылдық округ орталығы, Тарбағатай тауының оңтүстік-батыс бөктерінде, Қатынсу өзеннің оң жағасындағы құрғақ дала белдемінде орналасқан. Іргесі 1879 жылы Ресейден келген шаруалардың қоныс аударуына сәйкес қаланды. 1928-1997 жылдары аудан орталығы болды.

2. Мақаншы ауылынан 60 км жерде Бақты ауылы орналасқан. Бақты ауылдық округінің әкімшілік орталығы және жалғыз елді мекені. Іргесі 1870 жылы қаланған.

3. Бақты ауылынан 18 км жерде шлагбаум орнатылған.

4. Шлагбаумнан 5,5 км қашықтықта Ақтас демалыс орыны орналастырылған. Ақтас - теңіз деңгейінен бір жарым мың метр биіктіктегі Тарбағатайдан сәл төменірек орналасқан Қарабас тауындағы төбе. Қытаймен шекарада, облыс орталығынан 700 шақырымдай жерде орналасқан бұл өлкенің бұғып жатқан құпия сыры көп. Қарабас тауының шөлді аймағы ителгі, бүркіт, жыланшы қыран, қара тырна, дуадақ, жапалақ, қарабауыр бұлдырық сияқты жыртқыш құстардың ошағы, сондай-ақ арқардың мекен ететін жері.  

5. Ақтастан 2,5 км жерде, шоқының шыңында ІІХК (Ішкі істер халық комиссариаты) мөрі орналасқан. Кішкентай ғана мөрдің өзінде қаншама тарих жатыр. Мөрде "ГУГСК НКВД СССР 1938" деп жазылған. ГУГСК (главное управление геодезической съемки и картографии) - бұл 1935 жылдан 1938 жылға дейін ІІХК құрамына кірген геодезиялық түсірілім мен картографияның бас дирекциясы (ГТКБД). ІІХК мөрі — биіктігі шамамен 1 м. тік төртбұрышты цемент бетонға орнатылған, геодезиялық белгі, ұшы бар үлкен шойын "түйме".

ГТКБД-ның ең маңызды жетістіктерінің бірі 1937 жылы әлемдегі үлкен кеңес атласының бірінші томының басылымы болды. Атап айтқанда КСРО-ның карталарын қамтыды. Басылым сенсация жасап, Париждегі Халықаралық көрмеде "Гран-При" алды.

Осы жерден көру түтікшесі арқылы арқарларды тамашалауға болады.

6. ІІХК мөрінен 1 км қашықтықта қола дәуірінен бері сақталған, петроглифтері бар базальтты тастар орналасқан. Петроглифтер - ежелгі адамдардың өмірі мен мифтері туралы мәліметтердің сенімді дереккөзі. Ол латынша «петро» — «тас» және грекше «глиф» — «жазу» деген мағынаны білдіреді. Яғни, тақтатас, жартастарға салынған суреттер, бейнелер. Қысқасы "тас кітаптар". Хайуанаттардың суреттері жазық, тік тастың бетіне қашалып, терең ойылмай,  көбіне қырынан салынған. Жергілікті тұрғындар бұл тастарды базальтпен өңделген деп жорамалдап, «базальт тастар» деп  айтады екен. Осы базальтты жартастардың етегінде ежелгі қоныстың орындары бар.

16. Маршрут бойындағы және тамашалау алаңдарындағы қарап-көру объектілерінің қысқаша сипаттамасы.

Дала өзендері мен арықтар, жер астынан шыққан және қайта сіңіп жатқан бұлақтар кездеседі. Табиғи үрдістерге байланысты эрозиялық өзгерістер байқалады. Бұл жерде флораның әр алуандығы көрініп тұр. Олар: бұталар, аласа талдар, т.б. Жердің барлық аумағы бойынша суырдың қазылған індері көп. Жануарлардан: суыр, қоян, түлкі, арқар, аю, елік, ал құстардан: шіл, көк құтан, үйрек, бүркіт, және т.б. кездестіруге болады.

 

17. Маршруттың күрделі учаскілерінің қысқаша сипаттамасы.

Көлбеулігі 35 градустан асатын беткейлермен жүргенде, тік еңістер мен тік биіктікке көтерілу кезінде, соқпақтың қаптал және қорымды тұстарында қауіпсіздік шараларын қатаң сақтау қажет. Әсіресе, салт атпен жүру кезінде ерден мықтап ұстап отыру керек. Өйткені, суыр індеріне аттың аяғы кіріп кетуі мүмкін. Маршрут бойымен жүру кезінде ағыны қатты тау өзендері кездеседі. Олардан өту кезінде тек қана арнайы белгіленген өткелдер мен көпірлер арқылы өту керек екендігі қатаң ескертіледі.

18.Ықтимал апаттық құбылыстар мен олар орын алған кездегі  топтың іс-қимылы.

         Бұршақ, нөсер жаңбыр болған кездерде жар-қабақ жағалауларына, су, өзен жағалауларына жақындамау қажет. Сел, су тасқыны болған кезде сол жердің рельефіне байланысты биіктеу жерге тез арада көтерілу қажет. Өрт байқалған жағдайда экскурсия жетекшісіне немесе ұлттық парктің мемлекеттік инспекторына хабарлаңыз.

19. Жолдамаға ақпараттық парақшаның мәтiнi үшiн ұсынымдар.

Құрметті демалушылар, сіздер ерекше қорғалатын табиғи аумақтың территориясына келдіңіздер! Сондықтан келесі ережелерді сақтауларыңызды сұраймыз:

-           Бағытатушы жолсерік – инспектор және экскурсия жетекшісінің нұсқауларын орындау

-           Соқпақтан тыс шықпау

-           Өсімдіктерге зиян келтірмеу

-           Қоқыс тастамау

-           От жақпау

-           Таста, жарда жазу қалдырмау

Маршрутпен жүру барысында спирттік ішімдік ішуге тыйым салынады.

20. Маршрутты абаттандыру.

Маршрут абаттандырылған. Маршрутта: күркелер, аншлагтар, ақпараттық тақталар, көрсеткіштер, дәретханалар, қоқыс жәшіктері бар, бивак алаңы, биотуалет, қонақ үйі, киіз үй, суретке түсу алаңын орнату.

        Таңбалануы: Туристік маршрут. Тамашалау алаңдары мен суретке түсіру алаңы.

21. 2022 жылғы 31 мамырдағы ҚР Экология, геология және табиғи ресурстар Вице-министрінің төрағалығымен өткен кеңестің хаттамасы: «қолданыстағы туристік маршруттар мен экологиялық соқпақтардың паспорттарын қайта қарау».

Соқпақтың төлқұжатын жасауға жауапты адамдар:

Экологиялық ағарту инженері:                     ______________ Ә.Көбенова.

Экскурсия жетекшісі:                                     ______________ Р.Көрпешов

22. Төлқұжат 2019 жылы 3 данадан жасалған.

23. 2023 жылы түзетулер енгізілді.

24. Паспорттың даналары жіберілді:

Қазақстан Республикасының Экология және табиғи ресурстар министрлігі Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитеті

«Тарбағатай» мемлекеттік ұлттық табиғи

 паркі» республикалық мемлекеттік мекемесі

А.С. Серкебаев _________________

"_____" _____________ 20 ___ жыл

М. О.

Информация о материале

Опубликовано: 05 апреля 2023

Алтай шегіргүлі

Алтай күнгелді

Біргүлді қызғалдақ

Иіссіз үшқырлытұқым

Жіңішке жапырақты күреңот

Ғажап тегеурін гүлі 

Көкнар

Жартасты естек 

Қоңырау кестежусан 

Түйнекті атбұршақ

Информация о материале

Опубликовано: 05 апреля 2023

Құмай

Қызылқасқа сутартар

Қызылтелпекті құнақ 

 Сарыжағал қараторғай

Марал

Ондатр 

Сұр қаз 

Түлкі 

Удод 

Ақбас тырна

Күйкентай

Үлкен тоқылдақ

Қосрең қарлығаш

Көк шағала

кырги ястреб перепелятник 

Қазақстан арқары

Қара дегелек

Шау шүрілдек

Орта Азия қабаны

Сақиналы түркептер

Сібір елігі

Сыбырлақ аққу

Тянь шань қоңыр аюы

Информация о материале

Опубликовано: 05 апреля 2023

«ТАРБАҒАТАЙ» МЕМЛЕКЕТТІК ҰЛТТЫҚ ТАБИҒИ ПАРКІ» РММ АУМАҒЫНДА БОЛУ ЕРЕЖЕСІ

Мемлекеттік ұлттық табиғи паркі табиғат қорғау және ғылыми мекеме мәртебесі бар, биологиялық және ландшафтық алуантүрлілікті сақтауға арналған, табиғат қорғау, экологиялық-ағарту, ғылым, туристік және рекреациялық мақсаттарда, бірегей табиғи кешендерді және мемлекеттік табиғи-қорық қорын сақтауға арналған, ерекше экологиялық, ғылыми, тарихи-мәдени және рекреациялық құндылығы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақ.

Құрметті достар!

Сіздер табиғат әлеміне келдіңіздер. Біз Сіздерді көргенімізге қуаныштымыз және Сіздерге үлкенді-кішілі жаңа бастамалар тілейміз! Табиғатпен тілдесуіңіз Сіздің де табиғаттың да көңіл күйін түсірмесін. Ал бұл үшін, кейбір ережелерді ескеруіңізді өтінеміз. Бұл ережелер табиғаттың әсемдігін сақтайды, ал Сізге деніңіз сау әрі бақытты болуыңызға әсерін тигізеді.

Тарбағатайұлттық паркі аумағындатөмендегілергежол берілмейді:

1. ЕҚТА пайдаланғаны үшін төлемді растайтын құжатсыз ерекше қорғалатын табиғи аумақта болуға;
2. Арнайы экскурсиялық соқпақтар мен туристік маршруттар немесе жалпыға ортақ жолдардан тыс жүруге;
3. Автокөліктің және басқа да механикалық құралдардың белгіленген жерлерден тыс тұрақтауына;
4. Су қоймаларының жағалауларында автокөліктің және басқа да механикалық құралдардың тұрақтауы, ыдыс жуу, кір жуу, үй жануарларын шомылдыруға;
5. Арнайы белгіленген және жабдықталған орындардан тыс жерде от жағуға, тамақ дайындауға, мангал және ошақ орнатуға;
6. Белгіленген орындардан тыс жерлерде тұрақтауға, шатыр орнатуға;
7. ҚР заңнамасымен тиым салынған қару және басқа да заттарды қолдануға және бекітілген балық аулау нормаларынан асуға;
8. Жабайы жануарларды үркітуге және тамақтандыруға;
9. Ұяларды,құмырсқа илеулерін, індерді, апандарды бұзуға;
10. Ағаштар мен бұталарды шабуға, сындыруға, бүлдіруге және тұрмыстық қажеттіліктер үшін сыпыртқы, бейнек дайындауға;
11. Табиғи, мәдени және археологиялық ескерткіштерді қиратуға және бүлдіруге;
12. Жабайы өсетін ағаш, бұта, шөп өсімдіктерін және дәрі-дәрмектік шикізаттарды арнайы рұқсат етілген орындардан тыс жерлерде жинауға және қазуға;
13. Арнайы рұқсат етілген орындардан тысжерлерде жабайы жемістер, саңырауқұлақтар және жидектер жинауға;
14. Көрнекілік үгіт құралдарын (стенділерді, панноларды, аншлагтарды және басқаларын), орман орналастыру, орман шаруашылығы және жерге орналастыру белгілерін сындыруға және бүлдіруге;
15. Ағаштарға, тастар мен жартастарға жазулар жазуға және суреттер салуға;
16. Өз бетінше мал жаюға, шөп шабуға, сүрек дайындауға және өзге де заңсыз орман пайдалануға;
17. Топырақ жамылғысын тұрмыстық қоқыстармен және қалдықтармен ластауға;
18. Шу және өзге де жасанды акустикалық әсерлерді ҚР заңнамасында белгіленген нормадан асыра қолдануға және қоршаған ортаға әсерін тигізуге;
19. Мемлекеттік табиғи-қорық қоры мен табиғи кешендердің табиғи дамуы мен сақталуын бұзатын өзге де іс-әрекеттерге.
20. Мазалау факторын болдырмау мақсатында Тарбағатай ұлттық паркінің әкімшілігі жабайы жануарлар мен балықтардың көбейуі және қоныс аударуы кезеңінде олардың шоғырлану орындарына баруға.

Назар аударыңыз!!!

Ұлттық парк аумағында болуға негіз болып келушінің ЕҚТА пайдаланғаны үшін төлемді растайтын құжат болып табылады.
ЕҚТА пайдаланғаны үшін төлемді растайтын құжат келушінің МҰТП аумағында болған күндерінің соңына дейін сақталуы тиіс.